Pierwszy kwartał 2026 roku przynosi bezprecedensowe przyspieszenie w sektorze energetyki obywatelskiej. Po tym, jak w lutym liczba zarejestrowanych spółdzielni w wykazie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) przebiła barierę 600 podmiotów, marzec kontynuuje ten trend z ogromną dynamiką. Tylko w pierwszej połowie miesiąca przybyło kolejnych 56 jednostek, co podnosi łączny bilans do 656 zarejestrowanych spółdzielni. Statystyki te wyglądają imponująco, jednak głębsza analiza danych rzuca światło na wyzwania, z jakimi mierzy się ten sektor.
Zgodnie z najnowszymi danymi, w ramach 656 zarejestrowanych spółdzielni działa obecnie 1583 członków. Infrastruktura tych podmiotów obejmuje 6532 punkty poboru energii (PPE) oraz 2623 źródła wytwórcze OZE. Łączna moc zainstalowana w tych instalacjach wynosi około 376 MW.
Zestawienie tych liczb prowadzi do ciekawych wniosków. Średnia moc przypadająca na jedną spółdzielnię oraz na pojedynczego członka pozostaje relatywnie niewielka. Sugeruje to, że rynek nadal opiera się w dużej mierze na rozproszonych, mniejszych instalacjach, a potencjał do budowy większych źródeł wytwórczych, które mogłyby w pełni bilansować zapotrzebowanie członków, jest wciąż w fazie zagospodarowywania.
Rejestrowa luka: KOWR kontra KRS
Rzucającym się w oczy zjawiskiem jest dysproporcja między liczbą podmiotów figurujących w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) a tymi wpisanymi do wykazu KOWR. Obecnie w KRS zarejestrowanych jest aż 905 spółdzielni energetycznych. Oznacza to, że niemal 250 podmiotów, czyli co czwarta spółdzielnia, pozostaje niezarejestrowana w wykazie KOWR.
Ta różnica wynika z faktu, że proces powołania spółdzielni jako bytu prawnego to dopiero początek drogi. Tylko niewielka część zarejestrowanych jednostek prowadzi dziś pełnoskalowy obrót energią. Wiele z nich powstawało w odpowiedzi na rosnącą modę i zainteresowanie tą formułą, często bez jasno określonego modelu biznesowego lub technicznego. W efekcie setki podmiotów nadal znajdują się na etapie przygotowawczym, zmagając się z formalnościami u sprzedawców zobowiązanych lub poszukiwaniem finansowania na instalacje OZE.
Mapa spółdzielczości energetycznej
Analiza wykazu KOWR pokazuje, że liczba spółdzielni energetycznych jest zróżnicowana regionalnie. Rozwój sektora koncentruje się w trzech województwach, które osiągnęły najwyższe liczby zarejestrowanych spółdzielni:
Województwo wielkopolskie – 91,
Województwo małopolskie – 65,
Województwo mazowieckie – 64 zarejestrowanych spółdzielni.
Liczby te wskazują, gdzie kombinacja sprzyjających czynników pozwoliła na najszybszy wzrost – najprawdopodobniej wynika to z intensywnej działalności firm doradczych w tych regionach oraz z aktywności i gotowości samorządów to podejmowania takich inicjatyw.
Przekroczenie bariery 650 spółdzielni w KOWR to sygnał, że model ten na stałe wpisał się w polski krajobraz energetyczny. Wyzwaniem na rok 2026 pozostaje jednak przejście z fazy „ilościowej” do „jakościowej”. Kluczem do sukcesu będzie aktywacja podmiotów w KRS oraz zwiększenie średniej mocy instalacji OZE, tak aby spółdzielnie stały się realnym i stabilnym źródłem taniej energii dla swoich członków, a nie jedynie wpisem w wykazie.